الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
34
شرح حديث عرض دين حضرت عبد العظيم حسنى (ع) (فارسى)
آن حضرت صادر نشده باشد بر وى اطلاق كنند ؛ زيرا ممكن است بر وجهى ديگر لايق و مناسب نيفتد چه ظاهر حال خود چنان اقتضا مىكند كه اگر رأفت و عنايت بى نهايت به آن انبيا و مقربان را الهام ندادى ، هيچ گوينده اى را ياراى اجراى لفظى به ازاى حقيقت او نبودى ؛ چون از هيچ وجه ، اسم مطابق مسمّى نمى تواند بود . » « 1 » برحسب آياتى مانند : ( اللّهُ يعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى ) « 2 » و ( انَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيءٍ عَليمٌ ) « 3 » ؛ شيء معلوم غير از عالم است و برحسب بعض مسالك چيزى غير از علم خدا به ذات خودش و مراتب ظهور وجودش نيست . در حقيقت علم كه چگونه و چيست ، اگر در علم خودمان هر بحثى در حقيقت علم بنماييم و به اقوال مختلف برسيم ، از بحث در حقيقت علم خدا كه عين ذات او است ممنوعيم و براى ما درك حقيقت آن ممكن نيست ( و لا يحِيطُونَ بِه عِلْماً ) . « 4 » غرض اين است كه زبان كتاب ، سنت ، مفهوم اصطلاحات اسلامى و اسماء حسنى كه اطلاق آن بر ذات بارى تعالى مجاز است ، غير از مفهوم اصطلاحات ديگر است كه پس از ورود فلسفه و پيدايش عرفان اصطلاحى و اشتغال مسلمين به اين مباحث در بين آنها رايج شد و آنها را از سير علمى خاص اسلامى و تفكر در آيات الهى ، كه مأمور به بود بازداشت .
--> ( 1 ) . فصول ، ص 22 . ( 2 ) . سورهى رعد ، آيهى 8 . ( 3 ) . سورهى بقره ، آيهى 231 . ( 4 ) . سورهى طه ، آيهى 110 .